PM 2.5 คืออะไร และทำไมถึงอันตราย
PM2.5 คือ ฝุ่นละอองขนาดเล็กมาก มีเส้นผ่านศูนย์กลางไม่เกิน 2.5 ไมครอน ซึ่งเล็กกว่าขนจมูกมนุษย์หลายสิบเท่า ด้วยขนาดที่เล็กมากนี้ ทำให้ฝุ่น PM2.5 ไม่สามารถถูกกรองได้ด้วยกลไกป้องกันตามธรรมชาติของร่างกายจึงอันตรายกว่าฝุ่นทั่วไป เมื่อเราหายใจเอาอากาศที่มี PM2.5 เข้าไป ฝุ่นจะไม่หยุดอยู่แค่ในโพรงจมูกหรือหลอดลม แต่ยังลงลึกไปถึงชั้นถุงลมปอด บางส่วนอาจซึมผ่านผนังถุงลมเข้าสู่กระแสเลือด ส่งผลให้เกิดการอักเสบในร่างกายอย่างต่อเนื่อง
ฝุ่น PM2.5 เกิดขึ้นจากอะไร
แหล่งกำเนิดของ PM2.5 มีอยู่รอบตัวเรา เช่น ควันจากรถยนต์และการจราจร โรงงานอุตสาหกรรม การเผาในที่โล่ง การก่อสร้าง รวมถึงกิจกรรมในชีวิตประจำวันอย่างการทำอาหารหรือการใช้พลังงาน
ความอันตรายของ PM2.5 ไม่ได้เกิดขึ้นทันทีในรูปแบบอาการที่รุนแรงเสมอไป แต่เป็นลักษณะของการ “สะสม” การสะสมฝุ่น PM2.5 ในระยะยาวส่งผลต่อสุขภาพในอนาคตโดยไม่รู้ตัว โดยเฉพาะเด็กที่ปอดยังพัฒนาไม่เต็มที่ มีโอกาสเสี่ยงต่อการป่วยเป็นโรคหอบหืด ภูมิแพ้ การติดเชื้อทางเดินหายใจ และส่งผลต่อสมรรถภาพการทำงานของปอดลดลงในระยะยาว
ขณะเดียวกันฝุ่น PM2.5 ก็ทำพิษในผู้ใหญ่ได้ไม่แพ้กัน เพราะฝุ่น PM2.5 ขนาดเล็กเหล่านี้สามารถพาโลหะหนัก สารพิษ และสารเคมีอันตรายเข้าสู่ปอดได้โดยตรง ซึ่งก็คือต้นเหตุโรคร้ายทางเดินหายใจ
โรคร้ายจาก PM2.5 ที่ควรระวัง
• โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง
โรคปอดอุดกั้นเรื้อรังเป็นสาเหตุการเสียชีวิตอันดับ 6 ของประเทศไทย โรคนี้เกิดจากการอักเสบของหลอดลมและถุงลมปอดเป็นเวลานาน ทำให้ทางเดินหายใจตีบแคบและอักเสบเรื้อรัง ผู้ป่วยโรคปอดอุดกั้นเรื้อรังมีอาการหายใจลำบาก เหนื่อยง่าย ไอเรื้อรัง มีเสมหะบ่อย ฝุ่น PM2.5 เป็นหนึ่งในปัจจัยสำคัญที่กระตุ้นให้โรครุนแรงขึ้น แม้ในผู้ที่ไม่สูบบุหรี่ ปัจจุบันมีผู้ป่วยเป็นโรคปอดอุดกั้นเรื้อรังมากกว่า 3 ล้านคน เฉลี่ยนาทีละ 6 คน
• โรคมะเร็งปอด
โรคมะเร็งปอด เรียกได้ว่าเป็นภัยเงียบที่คร่าชีวิตคนไทยเป็นอันดับต้น ๆ เนื่องจากอาการในระยะเริ่มต้นของโรคมะเร็งปอดมักไม่ชัดเจน หรือแทบไม่มีอาการเลย ผู้ป่วยจำนวนมากตรวจเจอโรคมะเร็งปอดเมื่อเข้าสู่ระยะที่ลุกลามแล้ว
อันตรายของฝุ่น PM2.5 เทียบเท่าสูบบุหรี่ 1,200 มวนต่อปี นี่แหละคือสาเหตุที่ว่าไม่สูบบุหรี่ก็ยังเป็นมะเร็งปอดได้ เพราะสูดฝุ่น PM2.5 เข้าไปไม่รู้ตั้งเท่าไรแล้ว ซึ่งงานวิจัยจากองค์การอนามัยโลก (WHO) ระบุว่าฝุ่น PM2.5 จัดอยู่ในกลุ่มสารก่อมะเร็งในมนุษย์ โดยเฉพาะมะเร็งปอด
ความรุนแรงของโรคมะเร็งปอดมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ ปัจจุบันพบผู้ป่วยมะเร็งปอดเพิ่มขึ้น 20,659 รายต่อปี และมีอัตราการเสียชีวิต 8,000 รายต่อปี คิดเป็น 40% ของผู้ป่วย
